“Hemen beti daude planak, afariak, bazkariak, txangoak…”

Hitzordura garaiz iritsi da, britainiarrek hain harro erakusten duten balio kultural horri eutsiz. Ez du ordurako iristeko ohitura on hori galdu, nahiz eta dagoeneko 24 urte daramatzan Arrasaten, ia bizitza erdia. 2002ko azaro euritsu batean lur hartu zuen Bilboko aireportuan, maleta arin batekin eta 26 urteak bete berri. Gaur egun, seme baten eta bi alabaren ama da.

Kontaiguzu, nola iritsi zinen Euskal Herrira?

Bristolen hizkuntza-gradu bat ikasi nuen eta, ikasketak amaitu ondoren, lanean hasi nintzen, baina beti aldi baterako kontratuekin; beraz, atzerrira joatea erabaki nuen. Geroago, Dublinen ingeleseko irakasle titulua atera nuen eta atzerrian lan bila hasi nintzen. Ostegunero, Ingalaterrako egunkariek mundu osoko lan-eskaintzak argitaratzen zituzten, eta CIMen (egungo MLAKOOP) eskaintza ikusi nuen. Nire CVa bidali nuen, gogoan dut Mike Churchekin egin nuela elkarrizketa, eta egun gutxira lanpostua eskaini zidaten. 2002ko azaroan Arrasaten nengoen, enpresetan ingeles-eskolak ematen.

Zure herrialdetik irteteko beharra sentitu zenuen arrazoi zehatz batengatik?

Ez nuen gehiegi pentsatu. Nire herrialdetik ateratzeko beharra sentitzen nuen, baina ezingo nizuke esan zergatik. Nire ahizpak beti esaten dit nire ametsa abentura berriak bilatzea zela. Erabakia agian modu inkontzientean hartu nuen, baina gaur oso zoriontsu sentitzen naiz duela 24 urte hasitako abentura horri ekiteagatik.

Eta Arrasatera iritsi zinen.

Bai, gogoan dut euria ari zuela, euria eguna joan eta eguna etorri; nire herrialdeko grisaren oso desberdina ez zen azaro gris bat. Baina udaberria iritsi zenean ohartu nintzen zein polita zen inguru hau.

CIMen (gaur egun MLAKOOP) zure lehen eskolak Fagor Industrialen eman zenituen, ezta?

Bai, hala da. Fagor Industrialen erakundeko hainbat pertsonari ematen nizkien eskolak. Nire adineko jende asko zegoen, eta hasieratik ondo konektatu nuen beraiekin. Gogoan dut ikasle batek mendiko botak erosteko esan zidala. Oñatiko denda batera eraman ninduen, goitik behera hornitu nintzen, eta lekuak eta jendea ezagutzen hasi nintzen. Gonbidapen bat jasotzen nuenean inoiz ez nuen ezetz esaten: mendia, era guztietako gizarte-ekitaldiak... ez nintzen etxean geratzen. Egokitze-urte gogor baten ondoren, hizkuntza ikasi eta nire bizitza berriarekin lotu ostean, kontratuaren luzapena iritsi zen eta hemen jarraitzen dut.

Gainera, gaur egun zure senarra dena ezagutu zenuen.

Euskal Herrian neraman hirugarren urtean Asier ezagutu nuen, nire senarra, arrasatearra. Nire ikaslea zen, eta gaur egun, nire bidaide izateaz gain, nire hiru seme-alaben aita da. Seme bat eta bi alaba: 18, 16 eta 14 urtekoak. Ethan, Leah eta Kate. Izen britainiarrak, beren sustraiak, beren jatorria gal ez dezaten.

Londresen duzun familiak nola bizi du zure ausentzia?

Gaur egun bidaiatzeko dugun erraztasunarekin, oso gertu gaude. Ez da batere traumatikoa izan ez nire familiarentzat, ez guretzat. Urtean hainbat aldiz ikusten dugu elkar. Nire ama oso sarritan etortzen da. Ahizpa bat eta anaia bat ditut, eta gustatuko litzaidake maizago bisitatzea, baina seme-alaba txikiak dituzte eta, oraingoz, zailagoa dute.

Zer da gehien faltan sumatzen duzuna?

Batez ere, familia. Nire iloben edo amaren urtebetetzeetan egotea, adibidez. Hasieran eguneroko gauza txikiak ere faltan sumatzen nituen, baina egia da denborarekin halako hutsuneak leunduz joaten direla.

Zerbaitek harritu zintuen iritsi zinenean?

Jendea oso zuzena iruditu zitzaidan, eta egia esan, hitz egiteko modu zuzen horretara ohitu behar izan nuen. Bizitzeko moduak ere harritu ninduen, oso soziala, oso kalekoa. Beti daude planak, bazkariak, afariak, txangoak... Orain nire seme-alabengan ikusten dut: izugarrizko bizitza soziala dute oso txikitatik, eta hori asko gustatzen zait.

Eta gastronomia?

Gehien harritu ninduena hemen bazkalorduari ematen zaion garrantzia izan zen. Otordu bakoitza zeremonia bat da. Ingalaterran, gastronomia-kultura ez da existitzen hemen bezala. Txinatar, indiar edo bestelako jatetxeetara joaten ginen. Etxean, igandeetan, plater bakarra jaten genuen: haragia barazkiekin eta saltsekin. Postre beroa ere bai... Nire senideak etortzen direnean beti elkarte gastronomikora eramaten ditut. Niretzat benetako aurkikuntza bat izan da.

Esaten didazunagatik, jada hangoa baino hemengoa zara gehiago.

Gauza sinpleak gustatzen zaizkit: ostiral arratsaldeetako poteoa izugarri gustatzen zait, udaberriko egun eguzkitsu batean mendira joatea eta familia-bazkari on baten aurretik pare bat txakolin edatea. Zer gehiago eska dakioke bizitzari?

Esaten duten bezain itxiak al gara?

Erraza izan zen jendea ezagutzea, baina lagun-talde batean integratzea gehiago kostatu zitzaidan. Haurrekin jendea ezagutzen joaten zara, zirkuluak sortzen dira eta askoz errazago sozializatzen duzu, baina hasieran bai, itxiak zarete. Orain oso integratuta sentitzen naiz.

Hitz egiguzu zure lanari buruz.

Enpresetan eskolak ematen jarraitzen dut eta MLAKOOPen koordinatzaile didaktikoa naiz. Kooperatibako bazkidea naiz 2006tik. Kontseilu Errektorean nago eta profesionalki erabat garatuta sentitzen naiz. Enpresaren hazkundearen zati handi bat bertatik bertara bizi izan dut: CIMen urteetatik Mondragon Linguara, eta orain MLAKOOP. Hazi egin gara eta ateak irekitzen jarraitzen dugu, zerbitzu berriak eskainiz, irtenbide teknologikoak, eta orain Mondragon Unibertsitatearekin batera Mexikon ere bagaude.

Eta zer esango didazu eredu kooperatiboari buruz?

Ingalaterran jaio zen, Rochdalen, baina nire herrialdean ez da erraza esplikatzea. Ez didate asko galdetu, baina familian nola funtzionatzen duen azaltzen dudanean harritu egiten dira. Pentsa, nire anaiak Londresen egiten du lan, bankuan, eta erabat desberdina da. Gure eredua askoz sozialagoa eta ingurunearekin konprometituagoa da; taldea jartzen da norbanakoaren aurretik, eta hori gustatzen zait. Eredu kooperatiboari balioa eman behar diogu.

Euskaraz bai?

Bai, zerbait bai. Etxean hiru hizkuntzatan hitz egiten dugu. Nik ingelesez egiten diet seme-alabei. Seme zaharrenak beti ingelesez egiten dit, eta alabei gehiago kostatzen zaie. Euren artean euskaraz egiten dute, eta nire senarrarekin ere euskaraz.

Zaren lekukoa izanda, musika-banda handien sehaska, zer musika entzuten duzu?

U2ren oso-oso zalea nintzen, eta 80ko hamarkadan hazi nintzen; niretzat britainiar musika onenaren urteetan, alegia. Gogoan dut erosi nuen lehen CDa Madnessena izan zela. Orain nire semearen bandaren jarraitzaile sutsua naiz: Bogside.

Gehitu nahi duzun beste zerbait?

Errugbia izugarri gustatzen zait. Nire etxean, nire semeak zein alabek errugbian jokatzen dute Arrasate Rugby Taldean. Alaba ertaina Euskadiko selekzioan dago. Nik ere Arrasateko taldearekin jokatzen dut: Amak Pirolitikak taldean. Kontaktu handiko kirola da, baina, aldi berean, oso noblea eta inklusiboa. Nire seme-alabei oso ondo doakie eta balio asko ikasi dituzte. Gainera, hirugarren denbora bat dauka, gainerako kirolek ez daukatena. Partiduaren ondoren bi taldeak elkartzen dira zerbait jan eta edateko, zelaian egon litezkeen tirabirak atzean utzita.