Arazoa kokatzen saiatzeko, derrigorrezkoa da zenbait ezaugarri nabarmentzea:

• Obra berriko etxebizitzak sustatu ahal izateko beharrezkoa den plangintza-garapena duen lurzoru falta. 
• Eskaintza baino askoz handiagoa den eskaera gorantz doa, eta urgentziazko maila hartu duen eskaera. 
• Produktu bat, etxebizitza-eraikuntza, epe ertain edo luzeko maturazio-aldi (gauzatze-aldi) bat duena. 
• Administrazio-tramitazio luze eta konplexuak.

Hori guztia eskubide konstituzional baten barruan kokatzen da — alderdi eta kolektibo jakin batzuek tematiz gogorarazten dutena—, Konstituzioaren 47. artikuluan jasotakoa: “Espainiar guztiek dute etxebizitza duin eta egoki bat gozatzeko eskubidea”.

Artikulu berak dio botere publikoak direla eskubide hori eraginkor egiteko arduradunak. Horren inguruan argi dirudi administrazioek etxebizitza-parke publiko bat lortu behar dutela, herritarren eskura alokairu-erregimenean jartzeko; azken puntu horretan, azkenean, eragile guztien arteko adostasuna dagoela dirudi.

Gaur arte ireki ez den edo ireki nahi izan ez den eztabaida parke publiko horren tamainari eta esleipen- baldintzei dagokiena da, batez ere bertara sartzeko eta bertatik ateratzeko baldintzei dagokienez. Etxebizitza bezalako ondasun urri batean ezinbestekoa da sartzeko eta bertatik ateratzeko baldintzak arautzea.

“Eraikuntzako ekoizpenprozesuen industrializazioa hankamotz dagoen ikasgaia da”

Hainbat alternatiba

Etxebizitza merkatuan azkar jartzeko premia berak, lurzoruaren egoerak eta produktuaren maturazioak sartzeko bide posible guztiak aktibatzera behartzen dute:

• Lurzoruak kalifikatzea administrazio- prozesuak sinplifikatuz. 
• Gai Publiko-Pribatuaren arteko lankidetza, proiektu kopuru handiena martxan jartzeko bideratua, adibidez Etxebizitzaren Esparru Sozialerako Funtsa bezalako tresnekin. 
• Administrazioak bigarren eskualdaketako etxebizitzak eskuratzea, tanteo edo erretraktu- eskubidea aplikatuz. Legedia horretara egokitzea. 
• Udal-araudiak edo ordenantzak egokitzea, komertziolokaletan lurzoruaren erabilera- aldaketak berehala ahalbidetzeko, etxebizitza bihurtzeko. 
• Etxebizitza handiak zatituz etxebizitza kopuru handiagoan eraldatzea erraztea, baita elkarlaneko etxebizitza eredua erabiliz ere (co-housing). 

Era berean, eraikuntzako ekoizpen- prozesuen industrializazioa pendiz dagoen irakasgaia da, eta ahalegina egin behar da horretan, eraikuntza-epe laburtzea eta sektoreko lan-eskubide faltaren arazoa arintzea ahalbidetuko bailuke.

“Etxebizitzaren arazoak eskaintza handiagoa eskatzen du, arinago, kolaboratiboago eta berritzeko gaitasun handiagoarekin”

Erabilera-lagapeneko kooperatibak

Ikuspuntu kooperatibo batetik, aipamen berezia merezi du erabilera- lagapenaren formularen bidez etxebizitzak sustatzeko eredu kooperatiboaren formula bidez erabilera- eskubidea eskaintzea. Bazkide sustatzaile batzuek osatutako kooperatiba batek lurzorua eskuratzen du erosketa-formularen bidez edo lur-azalera baten gaineko eskubidearen lagapen bidez denbora jakin baterako (lagapen-aldia gehienez ere 99 urtekoa da).

Kooperatibak etxebizitzak sustatu, kudeatu eta mantentzen ditu eraikinen bizitza osoan zehar. Bazkideek hasierako ekarpen bat egiten dute, etxebizitzaren erabilera- eskubidea eskuratzeko, eta hilero kuota bat ordaintzen dute kudeaketa-gastuei aurre egiteko; proiektua uzten dutenean, ekarpen hori berreskuratzen dute eta erabilera-eskubidea kooperatibista berri bati transferitzen zaio.

Modu honetan, etxebizitza ondasun espekulatiboa izateari uzten dio, behar bati erantzutera bideratutako zerbitzu bihurtzeko. Katalunian dagoeneko arrakastaz aplikatzen ari den formula bat da.

Neurri hauetako bakar batek ere ez du arazoa bere kabuz konponduko. Baina etxebizitzak, hain zuzen ere, horixe eskatzen du: eskaintza gehiago, arintasun handiagoa, lankidetza gehiago eta berritzeko gaitasun handiagoa.